Bulilima-Mangwe Institute of Technology Log in

Kalanga proverbs and wise sayings

Makungulupeswa eTjiKalanga

Browse 570 Kalanga proverbs by their first letter. Read the wording and the explanations supplied in the collection.

Browse the collection

Compiled and edited by Ndzimu-unami Emmanuel Moyo. The original collection includes English renderings for some proverbs and Kalanga explanations for others. Source numbers are retained for reference.

76 proverbs under K. Showing 1–20.

Proverb #147

Ka-Nongwe/Nommwe ngoyi tjolala patjibeso

Literal English rendering
At that Lady's compound the cat sleeps on the fire-place.
English meaning
There is no food to cook and therefore there is hunger in the family
Background
For the cat to sleep on the fire-place, implies that there is no fire and therefore no cooking activity is taking place

Proverb #148

Kambidza nkambidzo koga zebe nedzama hhowu

Kalanga explanation
Ungadanilila wakabakudza naye koga zebe ngedzehhowu

Proverb #149

Kobhatisa honi kuti kuyi, mbudzi yadla nyama ngono mbgwa ili yapo

Literal English rendering
It is embarrassing to say the goat has eaten the meat while the dog is there
English meaning
The proverb is quoted when somebody has said an obvious lie bordering on the impossible

Proverb #150

Kobola nyma luposwa agutobola

Kalanga explanation
A unanlandu usiwuntihhe unowuwana wakakulinda

Proverb #151

Kofa bannu tjingombe kukasala (nnunnu)

Kalanga explanation
Kofa balulami kukasala babulayi bebanu

Proverb #152

Kolayiwa hhodza siyangwa ikawilapo

Kalanga explanation
Bana basina bazwadzi babo banowanamano munabanabazwadzi

Proverb #153

Kolila nedzisina mmulu

Kalanga explanation
Kolebeleka nebasanu bakalobogwa nolobogwa bose

Proverb #154

Konda wulu nenini

Kalanga explanation
Kofa bannu wola nebatjetjana hango dzose

Proverb #155

Kowodza danda yaka lufu ayina zebe

Kalanga explanation
Annu akazwingwa ngolufu atowa unowangowa koga

Proverb #156

Kudwa kwe bhalo, kotangisa ngobaba

Literal English rendering
The beginning of a bald head, it first gives an itch
English meaning
Harmful things start in a harmless way, but then become bad. A serious disease starts with small symptoms but develops into an incurable condition

Proverb #157

Kugala kumalanga wugala pehhugwi kwatiswi

Kalanga explanation
Unnu egala akateswa dzimbambo dzamakukuta

Proverb #158

Kukubandabanda

Kalanga explanation
Unnu unotsamba ndebo pakhutha ehla leba lebeswakulileba pabannu

Proverb #159

Kukube nghayi

Kalanga explanation
Mwana wemwana alinghayi elebeleka nakuku babe

Proverb #160

Kulembeleka kwe damba ateli iko kuwa (kwalo)

Literal English rendering
The hanging of a monkey fruit is not a sign that it is falling
English meaning
Impressions are not realities

Proverb #161

Kuna babulutani bendebo

Kalanga explanation
Bannu banowwilila ndebo pakhuta

Proverb #162

Kuna bamazwidya hoba

Kalanga explanation
Unnu ewana bannu belimundebo eswika enginila pakati kwayo

Proverb #190

Kunabannu banoyi nnukabapi

Kalanga explanation
Unolela nnu, koga kakula kafuma atjakuziba

Proverb #163

Kuna bannu benyambi dzozana

Kalanga explanation
Unnu unonyeya mumagalo ose ehango

Proverb #164

Kuna batsitsi bedzindebo

Kalanga explanation
Bannu bawola betsamba ndebo dzemizi yabo kuti dzisibhudile pahhe

Proverb #165

Kuna bobankambutjigwa nkombe unambutja

Kalanga explanation
Bannu banonda benginila dzindebo dzemizi bemuka besungwa

Accessibility options